کتاب اخلاق اسلامی مبانی مفاهیم و سبک زندگی اسلامی
صاحبنظران اخلاق برآنندکه بخشهای آغازین علم اخلاق را آشنایی با رذایل اخلاقی و راههای زدودن آنها تشکیل میدهد؛ انسان، نخست باید رذایل اخلاقی و نفسانی راشناسایی و آنها را دفعاً یارفعا طرد کند؛ به این معنا که؛ اگر ندارد بکوشد به آنها مبتلا نشودو اگر به آنها آلوده است؛ تلاش کند آن هارابرطرف کند. بسیاری از بزرگان علم اخلاق گفتهاند: ترک رذایل و اجتناب از آن بر آراستن نفس به زیورهای اخلاقی مقدم است. این سخن گرچه تام است، ولی بایدتوجه کرد که "تخلیه ازرذایل "باتحلیه به فضایل "کاملاً فرق دارد، زیرا فضایل در نهاد آدمی ریشه دارد، لیکن رذایل، امری عارضی است؛ درحالیکه انسان ازنظر علوم حصولی،"نادان" به دنیا آمده است. }و الله اخرجکم من بطون امهاتکم لاتعلمون شیئا{
در علم حضوری وشهودی مانند معرفت حق واسماءوتعینات، اوباسرمایه "فطرت توحیدی" آفریده شده است.
}فاقم وجهک للدین حنیفا فطرت الله آلتی فطرالناس علیها{
درمسایل عملی نیزچنین است. هنگامی که روح انسان به بدنش تعلق گرفت، اگرچه منزه از رذایل اخلاقی بود ولی تهی از فضایل نبود، بلکه با فضایل و گرایش بهحق آفریده شد که از آن به "فطرت توحیدی"یاد میشود و نفس و ماسویها فالهمها فجورها و تقویها
بنابراین، روح انسان درعینحال که ملهم به فجوروتقوا است، گرایش به تقوا هم دارد؛ درنتیجه اگر این رذایل عارضی زدوده شود, آن فضایل فطری؛ شکوفا میگردد وخودرابهترنشان میدهدودرعین حال انسان میتواندآن را تحصیل و تکمیل نماید.
با توجه به این مبنا در این نوشتار بر اساس سرفصلهای مصوب این درس، در چهارفصل، بعد از بیان کلیات و مبانی اخلاق اسلامی، ابتدا به مهمترین رذایل اخلاقی وراههای اجتناب از آنها و شماری از مهمترین فضایل اخلاقی و راههای وصول به آنها با محوریت آموزههای قرآنی وروایی پرداختهشده است.
خداوند سبحان را بسیارسپاسگزارم که توفیق نصیب فرمود تا بهرغم بضاعت ناچیز قدمی هرچند اندک درتامین نیازهای فکری یکی از بهترین اقشار جامعه بردارم. امیدوارم لطف حق بیشازپیش شامل حال شده، موجبات تأثیرگذاری آنرا خود فراهم نماید.
- اهمیت اخلاق و زیست اخلاقی
در جامعهی ما درک صحیحی از معارف دینی در بین عموم مردم وجود ندارد. حتی برخی افراد مذهبی ما نیز درک درستی از معارف دینی ندارند چه رسد به دیگران. علاوه بر آن، غالب افراد به کسب معارف دینی اهمیت نداده و به آگاهیهای پراکندهای که در ذهنشان جمع شده است اکتفا میکنند. اینها در بحرانها دچار مشکل خواهند شد و چه بسا در امتحانات آخر الزمان دچار ریزش شوند و یا هزینهی رشد جامعهی دینی را افزایش دهند و یا حرکت جامعه را کند کنند.
گاهی اوقات، انسان اشتباهات فاحشی را در افرادی میبیند که از نظر ایمان و علایق دینی مشکلی ندارند اما بخاطر نداشتن یک آگاهی و معرفت کلیدی و ساده دچار اشتباه فاحش میشوند. امروز مسائل پیچیدهتر شدهاند و نیاز به معارف عمیق و دقیق بیشتر شده است. هر انسان مومنی باید هفتهای یک روز خود را به کسب معرفت اختصاص دهد و کسب معرفت هم باید مداوم باشد نه مقطعی. رسول گرامی اسلام (ص) میفرماید:"وای بر مسلمانی که در هفته یک روز را قرار ندهد که در آن روز، امر دین و آیین خود را بفهمد و بیاموزد و از -معارف- دین خویش پرسش نماید."
بسیاری از بیدینیها و بیبند و باریها بخاطر عدم آگاهی درست و حساب شده از معارف دینی است.
بسیاری اوقات، این آگاهیهای دم دستی که همه میدانند کارگشا نیست و این نتیجه رشد عقل از طرفی و تهاجم دشمنان دین از طرف دیگر است.