کتاب حدود در قانون و رویه قضایی
تعریف حد :
-
حد به معنای اخص که 80 تازیانه است و به آن تازیانه حدی گفته می‌شود.
-
حد به معنای مطلق تازیانه زدن اعم از حدی و تعزیری که شامل تازیانه کمتر از 80 مورد نیز می‌شود.
-
به معنای تازیانه و رجم.
-
به معنای قصاص.
-
همچنین حد به معنای الزامات شرع نیز آمده‌است و در این معنا شامل حقوق جزا و مدنی می‌شود.
هر گونه تشکل اجتماعی و تعامل مدنی نیازمند قانون است استقرار و استمرار هر دولت و حکومتی نیازمند قواعد و قوانین برای برقراری نظم عمومی تعین حقوق و تکالیف اعضای جامعه تمشیت اقتصاد و رفاه تقسم کار امکانات قدرت و ثروت میان مردم می باشد .
داشتن نظام حقوقی حتی در بدوی ترین و ساده ترین شکل آن آیینه مدنیت جامعه را نمایان می سازد
چه اینکه نظام حقوقی با دیگر نهاد های اجتماعی پیوندی نزدیک و ارتباطی تنگاتنگ دارد . به عبارتی ارتقای جماعت به جامعه -یعنی داوم و قوام تجمع های انسانی -مستلزم قوانین و قواعد رفتاری و اجتماعی است لذا سامان یافتن نظام حقوقی مرز تاریخی میان توحش و تمدن است.
مبحث حدود در برگیرنده بخشی از قانون مجازات اسلامی است . از حوزه های مهم حقوق جزاست که قواعد آن به واسطه تهدید به مجازات از ارزش ها و هنجار های اساسی جامعه صیانت می کند و در مفهوم خاص جرایمی را شامل می شود که با احکام ویژه از سوی شارع مقدس حکم شده است
از خصوصیات حد می توان گفت آن دسته مجازاتی که در آن هیچ شک وشبهه ای و جود نداشته و قانون گذار نمی تواند خلاف آنچه در شرع بیان شده است اقدام نماید
قطعا کسانی که با آموزه های فقهی و سبک سنتی آن وقوف دارند به خوبی می دانند که دست شستن از این قواعد چندان کار آسانی نبوده و معلمان و متعلمان فقه قرن ها با این قواعد خو گرفته و رنگ تقدس را بر آن پاک ناشدنی می دانند.
اگر بخواهیم صادقانه بگوییم، «حدود» یکی از حساس‌ترین و در عین حال چالش‌برانگیزترین بخش های قانون مجازات اسلامی است.
نه فقط به‌خاطر سنگینی مجازات‌ها، بلکه به این دلیل که کوچک ترین تردید، اشتباه در احراز شرایط یا نقص در دلیل می تواند کل پرونده را زیر سؤال ببرد.
این کتاب دقیقاً آمده سراغ همین نقطه‌های حساس.
مشخصات کتاب حدود
خیلی‌ها حدود را فقط با چند عنوان کلی می شناسند:
زنا، لواط، شرب خمر، سرقت حدی، قذف…
اما اصل ماجرا اینجاست:
- حد دقیقاً چیست؟
- فرق حد با تعزیر کجاست؟
- «شبهه» دقیقاً چه زمانی حد را ساقط می کند؟
- دادگاه‌ها در عمل چطور این جرایم را احراز یا رد می کنند؟
این کتاب، پاسخ ها را از دل قانون و رویه قضایی واقعی بیرون می کشد.
چرا مطالعه این کتاب مهم است؟
چون در جرایم حدی:
- قاضی حق تفسیر موسّع ندارد
- اصل «درء» نقش کلیدی دارد
- ادله اثبات محدود، خاص و دقیق‌اند
- و قانون‌گذار عملاً دست قاضی را بسته است
این یعنی: یا پرونده کاملاً درست پیش می رود، یا اساساً حد قابل اجرا نیست و اینجاست که شناخت رویه قضایی حیاتی می شود.
ویژگی های کتاب حدود قوه قضاییه
این اثر:
- نوشته ی معاونت منابع انسانی و امور فرهنگی دادگستری استان تهران است.
- یعنی محصول کار صرفاً آکادمیک نیست.
- بلکه مبتنی بر تجربه‌ی واقعی دستگاه قضایی است.
برای همین:
زبان کتاب خشکِ صرفاً فقهی نیست، به درد عمل می خورد و برای پرونده‌خوانی قابل استفاده است
خرید کتاب حدود برای چه کسانی ضروری است؟
اگر با حقوق کیفری سروکار داری، این کتاب «انتخابی» نیست؛ لازم است:
- قضات دادگاه‌های کیفری
- دادیاران و بازپرسان
- وکلای دعاوی کیفری (به‌ویژه جرایم منافی عفت و سرقت حدی)
- کارآموزان وکالت
- دانشجویان حقوق جزا و فقه جزایی
- داوطلبان آزمون قضاوت
به خصوص اگر دنبال فهم شرایط سقوط حد، شبهه، ادله اثبات و رویه دادگاه ها هستی.
