دعاوی تصرف در حقوق ایران

خرید و معرفی کتاب دعاوی تصرف در حقوق ایران – تألیف محمد مجتبی رودیجانی

کتاب دعاوی تصرف در حقوق ایران تألیف محمد مجتبی رودیجانی یکی از آثار تحلیلی و دقیق در حوزه‌ ی حقوق املاک و مالکیت است که به بررسی علمی و کاربردی تصرف عدوانی، مزاحمت و ممانعت از حق در نظام قضایی ایران می‌ پردازد.
این اثر با زبانی روان و مستند به آرای وحدت رویه و قوانین جاری، منبعی ارزشمند برای وکلا، داوطلبان آزمون‌ های حقوقی و دانشجویان حقوق محسوب می‌ شود.

مفهوم و اقسام دعاوی تصرف

دعاوی تصرف در حقوق ایران شامل سه شاخه‌ ی اصلی است:

• دعوای تصرف عدوانی (زمانی که شخص بدون مجوز قانونی، مال غیر را در اختیار می‌گیرد)،
• دعوای مزاحمت از حق،
• دعوای ممانعت از حق.

در این کتاب، نویسنده ضمن تعریف دقیق این مفاهیم، شیوه‌ ی طرح هر یک از این دعاوی در محاکم قضایی و نحوه‌ ی دفاع مؤثر در برابر ادعاهای طرف مقابل را با استناد به قانون آیین دادرسی مدنی و قانون مجازات اسلامی توضیح داده است.

ساختار و محتوای آموزشی کتاب

مباحث کتاب در چند فصل اصلی تنظیم شده است که عبارت‌ اند از:

1. تعریف و تاریخچه‌ ی دعاوی تصرف در فقه و حقوق ایران
2. تحلیل مواد 158 تا 177 قانون آیین دادرسی مدنی
3. بررسی عناصر سه‌گانه‌ ی تصرف عدوانی (سبق تصرف، لحوق تصرف، عدوان)
4. تفاوت بین تصرف عدوانی کیفری و حقوقی
5. نمونه آرای قضایی و نکات استدلالی قاضی در دعاوی ملکی
6. چگونگی اجرای احکام مربوط به دعاوی تصرف

نویسنده با نگاهی تطبیقی بین فقه امامیه و حقوق موضوعه، تلاش کرده است تا دانشجو یا وکیل، علاوه بر درک نظری، درک عملی از نحوه‌ی استدلال قضات در این نوع دعاوی پیدا کند.

چرا این کتاب از نظر علمی و کاربردی مهم است؟

دعاوی مربوط به تصرف عدوانی از پرتکرارترین پرونده‌ ها در محاکم حقوقی و کیفری ایران هستند.
کتاب حاضر با گردآوری آرای وحدت رویه، نظریات مشورتی قوه قضاییه و نمونه پرونده‌ های واقعی، دیدی جامع از این حوزه ارائه می‌ دهد.
مطالعه‌ی این اثر باعث می‌ شود خواننده بتواند:

1. تشخیص دهد کدام نوع تصرف، عدوانی محسوب می‌ شود و کدام صرفاً مزاحمت یا ممانعت است.
2. یاد بگیرد چگونه دعوای تصرف عدوانی را در دادگاه مطرح کند یا از خود در برابر چنین دعوایی دفاع کند.
3. با استنادهای قانونی و مواد مربوطه، دادخواست و لوایح دفاعیه‌ ی دقیق تنظیم کند.

مقایسه با آثار مشابه در بازار حقوقی 

برخلاف برخی منابع آموزشی که صرفاً به شرح مواد قانونی بسنده کرده‌ اند،
اثر حاضر تحلیلی و مستند است و به‌طور ویژه برای داوطلبان آزمون وکالت و قضاوت طراحی شده.
در مقایسه با کتاب‌هایی مانند: موضوعات دشوار در آیین اثبات دعاوی تصرف عدوانی صمد حدادی اردکانی یا راهنمای تحلیلی کاربردی دعاوی ملکی در نظام قضایی ایران حسین اقدامی، اثر رودیجانی از زبان ساده‌ تر، مثال‌ های واقعی‌ تر و توضیحات تطبیقی بیشتری برخوردار است.

درباره‌ی نویسنده

محمد مجتبی رودیجانی از نویسندگان برجسته در حوزه‌ ی حقوق مدنی و اجرای احکام است.
از دیگر آثار او در انتشارات آوا بوک می‌ توان به کتاب‌ های زیر اشاره کرد:

• تفسیر جامع قانون اجرای احکام مدنی

• حقوق مدنی 2 اموال و مالکیت

این پیوند میان آثار، باعث درک عمیق‌ تر مفاهیم حقوقی مرتبط با مالکیت، تصرف و اجرای احکام می‌ شود.

خرید کتاب دعاوی تصرف در حقوق ایران با تخفیف ویژه 

نسخه‌ ی چاپی کتاب دعاوی تصرف در حقوق ایران هم‌ اکنون از طریق انتشارات آوا بوک (Avabook) عرضه می‌ شود.
امکان مشاهده‌ ی چند صفحه از نسخه‌ی پیش‌نمایش PDF برای آشنایی با ساختار و سبک نگارش کتاب فراهم است.
خرید از Avabook با تخفیف ویژه و ارسال سریع به سراسر کشور انجام می‌ شود.

مقدمه کتاب دعاوی تصرف

فصل هشتم از باب سوم قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 21/1/1379 (که از این به بعد با عنوان اختصاری ق. ا. د. م از آن یاد می‌شود)، از مواد 158 تا 177 به مبحث دعاوی تصرف عدوانی، ممانعت از حق و مزاحمت اختصاص یافته است.

این دعاوی تحت عنوان دعاوی تصرف قرار می‌ گیرند.

در واقع بحث این مواد صرف تصرف است و دعاوی آن هم مستقل از مالکیت مطرح می‌ گردد. 

دعوی در صورتی از دعاوی تصرف محسوب می‌ شود که موضوع حق منشاء آنها تصرفات قبلی خواهان یعنی در اختیار داشتن عملی مال یا حق مورد نظر باشد. 

بنابراین باید دعاوی تصرف جداگانه از دعاوی مالکیت مورد بررسی قرار بگیرند و شرایط هرکدام نیز به طور جداگانه آورده شوند.

در واقع نظم اجتماعی ایجاب می‌کند تا تصرفات افراد خصوصا در اموال غیر منقول محترم شمرده شود و مورد حمایت قرار گیرد. به همین دلیل بر پایه مواد گفته شده از ق. ا. د. م جدید قانونگذار به متصرف قبلی مال غیرمنقول اجازه داده است بدون اینکه نیازی به اثبات مالکیت داشته باشد، با توجه به شرایط قانونی وبا اثبات تصرف قبلی خود، از دادگاه بخواهد تا حکم به رفع تصرف متصرف فعلی صادر نماید.

در حقیقت جنبه‌ های انضباطی و حفظ نظم اجتماعی توجیه کننده این روند قانونی می‌ باشد. به همین دلیل است که در این دعاوی تنها تصرفات قبلی خواهان مورد توجه قرار می‌گیرند.

در تألیف حاضر سعی شده با توجه به مقررات حاضر به بررسی کاملی درزمینه دعاوی تصرف پرداخته شود.

در این راستا فصل اول نوشتار حاضر به بررسی کلیاتی در این زمینه پرداخته که توجه به آنها کلید ورود به بحث دعاوی تصرف می‌ باشد.

فصل دوم نیز به انواع دعاوی تصرف و شرایط وآثار آنها پرداخته است و در فصل سوم قواعد مشترک در دعاوی تصرف مورد توجه قرارگرفته‌ اند.

البته چون در دعاوی تصرف جنبه جزائی آنها نیز باید مورد توجه قرار بگیرد، مبحث آخر بحث به این جنبه اختصاص یافته است. ضمنا سعی شده که آرای دادگاه‌ ها و نیز نظرات مشورتی در کنار بحث‌ های نظری مطرح شوند تا به روشن شدن مطلب کمک نمایند.

فهرست مطالب

مقدمه

فصل اول: کلیات

گفتار اول: مفهوم دعوی در آیین دادرسی مدنی
گفتار دوم: انواع دعاوی
مبحث اول: تقسیم دعاوی با توجه به ماهیت حق مورد اجرا
1-دعوای عینی
2- دعوای شخصی
3- دعوای مختلط (شخصی و عینی)
مبحث دوم: تقسیم دعاوی با توجه به موضوع حق مورد اجرا
1-دعوای منقول
2- دعوای غیرمنقول
1-2- دعوای مالکیت
2-2- دعوای تصرف
مبحث سوم: مفهوم تصرف، شرایط و انواع آن
1-مفهوم تصرف
2- شرایط تصرف مرتبط با مالکیت
1-2- تصرف باید به عنوان مالکیت باشد
2-2- تصرف باید به صورت مشروع و قانونی باشد
3- انواع تصرف
1-3- تصرف مرتبط به لحاظ ارتباط با مالکیت
1-1-3- تصرف مرتبط با مالکیت
2-1-3- تصرف غیرمرتبط با مالکیت
2-3- تقسیم تصرف به عنوان فعلی از افعال
1-2-3- تصرف فعلی یا مادی
2-2-3- تصرف قولی یا غیرمادی یا معنوی
3-3- تقسیم تصرف به لحاظ تصرف کننده
1-3-3- تصرف مستقیم
2-3-3- تصرفات غیرمستقیم
4-3- تقسیم تصرف به لحاظ رضایت یا عدم رضایت مالک
1-4-3- تصرف غیر عدوانی
2-4-3- تصرف عدوانی

فصل دوم: انواع دعاوی تصرف، شرایط و آثار آنها
گفتار اول: دعوای تصرف عدوانی
مبحث اول: مفهوم تصرف عدوانی
مبحث دوم: ارکان دعوای تصرف عدوانی
مبحث سوم: سیر قانونگذاری در مورد دعوی تصرف عدوانی
مبحث چهارم: خصایص دعوای تصرف عدوانی
1- اقدامات انجام شده در ملک توسط متصرف عدوانی و آثار آن
1-1- ابنیه احداثی و اشجار غرس شده و تاسیسات ساخته شده در ملک مورد تصرف عدوانی
1-1-1- ابنیه احداثی و اشجار غرس شده
2-1-1- تاسیسات ساخته شده
3-1-1- زراعت انجام شده در ملک مورد تصرف عدوانی و اثار آن
2-1- تخریب ملک مورد تصرف عدوانی
3-1- اجر تا المثل ایام تصرف عدوانی
2- تصرف عدوانی و غصب
3- تصرفات حقوقی در ملک مورد تصرف عدوانی
4- تصرف عدوانی و اموال منقول
گفتار دوم: دعوای ممانعت از حق
گفتار سوم: دعوای مزاحمت
فصل سوم: قواعد مشترک در دعاوی تصرف
گفتار اول: چگونگی تصرف و مدت آن
مبحث اول: چگونگی تصرف خواهان
1- استمرار
2- عدم خفا
3- عدم ابهام یا مخدوش نبودن
4- عدم جبر و عنف
مبحث دوم: چگونگی تصرف خوانده
مبحث سوم: مدت تصرف
1- مدت تصرف خواهان
2- مدت تصرف خوانده
گفتار دوم: تکلیف خواهان برای اثبات ادعای خود در دعاوی تصرف
گفتار سوم: مال یا غیرمالی بودن دعاوی تصرف
گفتار چهارم: نحوه اقامه دعوا و مرجع صالح در دعاوی تصرف
گفتار پنجم: نقش سند مالکیت در دعاوی تصرف
گفتار ششم: اقامه دعوا نسبت به اصل مالکیت و تاثیر آن در دعاوی تصرف
گفتار هفتم: دعاوی تصرف و سایر اشخاص
مبحث اول: اشخاص ثالثی که خود را در دعاوی تصرف ذی نفع می دانند
مبحث دوم: اشخاصی که به قائم مقامی مالک در ملک متصرف هستند
مبحث سوم: امین و تصرف عدوانی
گفتار هشتم: دعاوی تصرف و مال غیرمنقول مشترک
گفتار نهم – دعاوی مربوط به وسایل و امکانات
گفتار دهم – دعاوی تصرف و دولت
گفتار یازدهم: نقش ضابطین دادگستری در دعاوی تصرف
گفتار دوازدهم: رسیدگی دادگاه، صدور رای و شکایت از آن
مبحث اول: شرایط صدور رای به نفع خواهان در دعاوی تصرف
مبحث دوم: دستور موقت در دعاوی تصرف
مبحث سوم: ارایه دلیل و رسیدگی به آن
مبحث چهارم: آثار اجرای حکم در دعاوی تصرف
مبحث پنجم: رفع تصرف عدوانی، ممانعت از حق یا مزاحمت

مبحث ششم: شکایت از رای در دعاوی تصرف

1- تاثیر تجدیدنظر خواهی در اجرای حکم در دعاوی تصرف
2- فسخ رای در مرحله تجدیدنظر و آثار آن
4- فرجامخواهی و اعاده دادرسی در دعاوی تصرف
مبحث هفتم: رسیدگی خارج از نوبت در دعاوی تصرف
مبحث هشتم: آثار جزایی دعاوی تصرف
1-1- دعاوی حقوقی و دعاوی کیفری در ارتباط با دعاوی تصرف
2-1- تفاوت دعاوی تصرف حقوقی و کیفری
2- تکرار جرم در دعاوی تصرف
3- آنی یا مستمر بودن جرم در دعاوی تصرف
منابع
قوانین و مقررات