در دعاوی مرتبط با اراضی ملی مفهوم سبق تصرف نقش مهم و اساسی دارد و در بسیاری از موارد تعیین کننده سرنوشت پرونده های قضایی است . اراضی ملی شامل زمین هایی است که با توجه به قوانین ملی شدن جنگل ها و مراتع مصوب 1341به عنوان اموال عمومی و منابع طبیعی تحت مالکیت دولت در آمده اند با ملی شدن این اراضی حق تصرف خصوصی افراد در بسیاری از این زمین ها محدود یا لغو شده است
سبق تصرف به چه معناست؟
سبق تصرف خواهان در دعاوی مربوط به تصرف که یکی از ارکان لازم برای طرح دعوی است، به معنای این است که خواهان سابقا ملک را در تصرف خود داشته و در تصرف ملک بر خوانده پیشی گرفته باشد یعنی قبل از خوانده، خواهان متصرف ملک بوده باشد.
براساس قانون انواع مختلفی از زمین تعریف شدهاست که شامل زمینهای دایر، بایر، موات، اراضی ساحلی، اراضی دولتی، اراضی منابع طبیعی، اراضی مرتعی، اراضی آیش، اراضی جنگلی، اراضی خراج، اراضی شهری و اراضی بیابانی است.
تعریف اراضی موات :
اراضی موات به زمینهای غیر آبادی گفته میشود که دارای سه عنصر «مجهول بودن سابقه مالکیت خصوصی»، «عدم مشغولیت به زراعت و مستحدثات (ساختمان) در حال حاضر» و «عدم داشتن مالک در حال حاضر» باشد. در فقه و قانون اراضی موات از مباحات شمرده شده و شخص با حیازت آن مالک زمین میشود