قصاص در قانون ایران

کتاب قصاص در قانون ایران

دین اسلام، قصاص را به عنوان بهترین و عادلانه‌ترین مجازات در مورد قتل نفس و آسیب‌های جسمانی در نظر گرفته که بی‌تردید موجب ایجاد نظم در جامعه و همچنین تسلی خاطر مجنی‌علیه و یا بازماندگان وی می‌شود. در قانون ایران که برگرفته از تعالیم و رهنمودهای ارزشمند اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات‌های اصلی در نظر گرفته شده و کتاب سوم قانون مجازات‌ اسلامی به این بحث اختصاص یافته است. قصاص بر دو نوع است:

قصاص نفس و قصاص عضو که هرکدام شرایط و ضوابط خاص خود را دارند. در این کتاب سعی بر آن شده تا به صورت تخصصی و تفصیلی به بررسی مجازات قصاص در حقوق ایران پرداخته شود.

پیشگفتار

مقدمه

فصل اول: کلیات

اقسام و تعاریف جنایات

اول، جنایت عمد

دوم، جنایت شبه عمد

خطای محض

عناصر تشکیل دهندۀ قتل عمد

1- عنصر قانونی

2-  عنصر مادی

3- عنصر معنوی

شرایط عمومی قصاص

1-تساوی در دین

2-فقدان رابطه ی پدری

3- تساوی درعقل

صاحب حق قصاص

حقوق و وظایف صاحبان حق قصاص

لزوم تأخر قصاص بر وقوع جنایت

شرکت در جنایت و تاثیر آن در قصاص

اشکال ارتکاب جنایت

گفتار نخست-مباشرت

گفتار دوم- تسبیب

گفتار سوم- اجتماع مباشرت و تسبیب

گفتار چهارم- رابطه سببیت در جنایات

فصل دوم: قصاص نفس

گفتار نخست: قصاص نفس

گفتار دوم: منظور و هدف از وضع قصاص

گفتار سوم: احکام قصاص بر طبق قرآن مجید

گفتارچهارم: مجازات جنایت بر نفس

1- قصاص نفس

گفتار پنجم: تعزیر و دیه در قتل عمدی

گفتار ششم: مجازات تکمیلی

گفتار هفتم: مجازات تبعی

فصل سوم: قصاص عضو

شرایط قصاص عضو

1-تساوی درمحل عضو

2- تساوی در مقدار عضو

3- تساوی در سلامت و کامل بودن عضو

4-تساوی در اصلی بودن عضو

5- عدم تلف جانی یا صدمه به عضو دیگر

6- قصاص منافع عضو

شرایط خاص قصاص بعضی از اعضاء

1-چشم

2-دندان

3-گوش

موجبات قصاص عضو

فصل چهارم: ادله‌ی اثبات جرایم مستوجب قصاص

راههای اثبات جنایت

گفتار اول : اقرار

گفتار دوم: شهادت

گفتار سوم : علم قاضی

گفتار چهارم : قسامه

مفاهیم

سابقه

شرایط تحقق لوث

موارد اجرای قسامه در قتل و جرح و تفاوت های آنها

1- از لحاظ تعداد سوگند

2- از لحاظ تکرار سوگند

3- از حیث اثبات قصاص

4- از لحاظ تفاوت بین جنایات عمدی و غیر عمدی

شرایط سوگند

شرایط مدعی و سوگند خورندگان

1- شرایط مدعی

2- شرایط سوگند خورندگان

رد قسامه به مدعی علیه (متهم )

پیآمدهای اجرا یا عدم اجرای قسامه

تعدد شاکی یا متهم

وجود لوث به شکل مردد

اقامۀ قسامه از سوی ولی امر در صورت فقدان ولی دم

فصل پنجم: شرایط اجرای قصاص

مواد عمومی

1- تقاضای مجنی علیه یا اولیای دم

1- صغیر یا مجنون بودن ولی دم واحد یا همه یا بعضی از اولیای دم متعدد

2- غیبت و عدم دسترسی موقّت به همه یا بغضی از اولیای دم

اذن ولی امر

اذن مجنی علیه یا اولیای دم

پرداخت تفاضل دیه

1- تعددّ اولیای دم و تفاوت تقاضای آنها

2- تفاوت درجنسیت قاتل و مقتول

3- شرکت در ارتکاب جنایت

اجرای قصاص نفس

1- ممنوعیت استفاده از شیوه های نا متعارف

2- ضرورت کمترین آزار

3-  ممنوعیت مثله کردن

4-  ممنوعیت قصاص زن حامله

5- اجرای قصاص نفس باید منتهی به سلب حیات شود.

اجرای قصاص عضو

1- لزوم رعایت شرایط اجرای قصاص

2- سرایت قصاص عضو

3- محدوده زمانی شرط تساوی

4- پیوند عضو مقطوع

موانع اجرای قصاص

1- باردار بودن زن محکوم به قصاص

2- فرار جانی و عدم دسترسی به وی

موارد سقوط یا عدم اجرای قصاص

1- از بین رفتن محل قصاص

2- بخشیده شدن جانی

3- به ارث برده شدن قصاص از سوی قاتل

4- وقوع شبهه

5- صدمه به دیگری

فصل ششم: نکات کلیدی

کتاب سوم- قصاص

            بخش اول – مواد عمومی

فصل اول: اقسام و تعاریف جنایات

فصل دوم: تداخل جنایات

فصل سوم: شرایط عمومی قصاص

فصل چهارم: راههای اثبات جنایت

فصل پنجم: صاحب حق قصاص

فصل ششم: شرکت در جنایت

فصل هفتم: اکراه در جنایت

             بخش دوم: قصاص نفس

            بخش سوم: قصاص عضو

فصل اول: موجب قصاص عضو

فصل دوم: شرایط قصاص عضو

            بخش چهارم: اجرای قصاص

فصل اول: مواد عمومی

فصل دوم: اجرای قصاص نفس

فصل سوم: اجرای قصاص عضو