چگونه قراردادی طولانی مدت و یا قرارداد آنی بنویسیم.
چه نکات مهم را باید در نوشتن قرارداد رعایت کنیم.
تکنیک‌های قراردادی کدامند.
چه الگوی شکلی و فرمت قراردادی معتبر تر است.
شکل تنظیم قرارداد و محتوای قرارداد چگونه باشد.
همه این دغدغه‌ها باید در یک بسته کامل ارائه گردد تا کمتر خطا کنیم و به اثر بخشی قرارداد و ارائه متون قراردادی کارآ کمک کنیم. لازم است بدانید که زبان این کتاب ساده و قابل فهم و تا حدودی خودمانی است و خبری از ادبیات غامض و سخت حقوقی نیست. علاوه بر زبان ، سعی شده است واقعیت‌های بازار و تمنیات بازاریان به عنوان پایه قرار گیرد ولی در عین حال نیز با مقررات قانونی مثل قوانین، رویه‌های قضایی و نظر دکترین حقوقی همخوانی و انطباق داشته باشد.
در این کتاب مطالب به شکل زیر ساماندهی شده است. در ابتدا و به عنوان کلیات سعی شده است تا بطور خلاصه به اصول قراردادها بویژه قرارداد نویسی پرداخته گردد. در قسمت اصلی به فنون و تکنیک‌های قراردادی پرداخته شده همچنین این کتاب به عنوان اولین کتاب کاربردی درزمینه فنون مذاکره و تکنیک‌های مشترک قرارداد نویسی، می‌تواند برای مدیران شرکت ها، صاحبان صنایع، کارآفرینان، دانشجویان، متصدیان بنگاههای املاک و خودرو و کلیه علاقمندان مفید باشد.
قراداد بستن یک پدیده حقوقی و اجتماعی است که طی آن رابطه ای بین دو یا چند شخص برقرار می‌شود. این پیوند نیک می‌تواند برای انتقال خودرو، ساخت یک مجتمع تجاری، اجاره یک واحد تجاری، انتقال حق سرقفلی، فروش حق اختراع ، پیمان زناشویی و هزاران عنوان دیگر باشد . از چشم انداز اقتصادی نیز قرارداد بین افراد، شرکت‌ها یا بنگاههای اقتصادی موجب " انتقال منابع" می‌شود. به عبارت بهتر، یکی از بهترین راهها در اقتصاد رقابتی، افزایش فراوانی قرارداد در جامعه است و بر همین مبنا نیز یکی از ابزارهای مهم در ایجاد رفاه عمومی، انجام معاملات و توسعه بده – بستان می‌باشد. بنابراین نتیجه می‌گیریم که:
قراردادها ، پدیده هایی " ارادی " هستند . به این معنی که باید خواست طرفین قرارداد به انجام و پایبندی به آن باشد.
قراردادها پدیده ای " دو طرفه " هستند. با این شرح که ما قرارداد یکطرفه نداریم و حداقل باید در هر قرارداد، دو اراده وجود داشته باشد.
قراردادها پدیده ای " حقوقی و اجتماعی اند". اجتماعی اند بخاطر اینکه اثر قرارداد در جامعه مشهود است و حقوقی اند بخاطر اینکه باعث ایجاد یک رابطه حقی – تکلیفی می‌گردند.
قراردادها پدیده ای " الزام آورند". یعنی اینکه با امضاء متن قرارداد، طرفین آن نمی توانند سرباز زنند و شانه خالی کنند. مگر اینکه قانون و یا توافق شان این اجازه را به طرفین بدهد.
بنابراین ما از یکطرف برای توسعه تجارت و عمق بخشی به روابط معاملاتی شهروندان نیاز داریم تا آمار قراردادها را ارتقاء ببخشیم ولی مهمتر از آن، باید به فکر انجام صحیح قرارداد هم باشیم. به عبارتی انجام عهد مهمتر از عهد و قرارداد بستن است. بررسی تخمینی آمار دعاوی قراردادی در ایران نشان می‌دهد که چند چالش عمده ، پیش روی مدیران بنگاه ها، کارآفرینان و معامله گران قرار دارد :
چالش نخست به فرهنگ قرارداد نویسی بر می‌گردد. منظور ما از فرهنگ قرارداد نویسی اشاره به قراردادهای عمدتا داخلی است. برای اینکه انجام قراردادها در ایران زاییده تعارفات رایج ایرانی است و به همین دلیل بعضا قراردادها غیر مکتوب یا شفاهی است. بعضا قراردادها بدون شاهد، بدون اخذ رسید و بدون تعیین دقیق روابط قراردادی است. از سوی دیگر رفتار محافظه کارانه و اصطلاحا انقباضی در مرحله اختلاف نیز فرهنگ دیگری است که دامنگیرمان شده است.
چالش دوم در فرآیند نگارش و تدوین قراردادها آن است که ما مدیران و کارآفرینان، قراردادها را یک مقوله " تخصصی " نمی بینیم و خود را فارغ از اخذ نظرات مشاور حقوقی می‌دانیم. در حالیکه قواعد قانونی و عرفی و رویه‌های حاکم بر قرارداد نویسی نشان از اهمیت قراردادها در زندگی اقتصادی و اجتماعی مان دارد.
ما باید بدانیم که قرارداد از زاویه روان شناسی یک " انتخاب " است. راهی است که برگزیده می‌شود تا فردی استخدام شود، شرکتی خریداری شود، چکی صادر و یا خانه ای پدری وقف گردد. پس ما با قرارداد انتخاب می‌کنیم و باید به انتخاب خود وفادار باشیم تا مصداق آیه شریفه " اوفوا بالعقود" باشد. قراردادها از زاویه علم اقتصاد یک " فرصت" است. فرصتی که شما برای خود خلق می‌کنید و یا فرصتی که به طرف دیگر قرارداد می‌دهید. به همین خاطر است که رویه دیگر فرصت را در علم اقتصاد، " هزینه فرصت" می‌گویند. این فرصت می‌تواند متعادل و برابر توزیع شود که همان " عدالت معاوضی" است و می‌تواند باعث نابرابری و ناعدالتی گردد. ولی فرق این ناعدالتی با سایر ناعدالتی آن است که آگاهانه یا ناآگاهانه این مسیر را " انتخاب" کرده اید . قراردادها از زاویه حقوقی، پدیده ای " تکلیف آور" اند. از همین روی باید بدانیم که در نتیجه قرارداد چه عایدی نصیب ما و چه عایدی نصیب طرف ما می‌شود.
مدیران صنایع و شرکت‌ها باید بدانند که در قراردادها دو متغیر نقشی بنیادین دارند. اول " تنظیم صحیح قرارداد" و دوم " رفتار قراردادی". باید بدانیم که تنظیم قرارداد امری دشوار، تخصصی و دارای بار حقوقی است. به همین خاطر گرایش به سمت استفاده از قراردادهای آماده یا همان قراردادهای استاندارد و تیپ ، رونق افزونی دارد. متغیر دوم به رفتار قراردادی طرف‌های آن بر می‌گردد. یادمان باشد قرارداد در اختیار و کف دست ما است. پس به هر شکل و شمایلی که اراده کنیم درخواهد آمد. ولی این را هم باید بدانیم که رفتار ما در بعد از قرارداد باید منطبق و همسو باشد. رفتار با حسن نیت و مشارکتی برای اجرای قرارداد تا رفتار با سوء نیت و غیر همسو می‌تواند در مرحله اجرا مشاهده گردد. به همین خاطر متغیر اول را تا اندازه زیادی می‌توان در مرحله تدوین قراردادها اعمال کرد و متغیر دوم نیز تا اندازه ای کمتر.
بهانه‌های زیادی باعث شدند تا دست به نگارش این کتاب بزنم. بهانه اولم به برآیند قراردادها در ایران برمی گردد. به گمانم با عنایت به آمار دعاوی ، بیشترین حجم دعاوی به عهد شکستن‌های قراردادی بر می‌گردد خانه ای که فروخته شده ولی تحویل نمی گردد، چکی که صادر شده ولی وصول نمی شود، اجاره ای تمام شده ولی مستاجر تخلیه نمی کند و صدها مثال دیگر. بهانه اول من از تراژدی قراردادی در ایران نشات می‌گیرد که به راحتی پیمان شکسته می‌شود . بهانه دوم بر می‌گردد به اینکه هنوز در فرهنگ حقوقی ایران زمین ، سبد خدمات حقوقی به اندازه سبد خدمات بهداشتی جای خود را در میان اذهان باز نکرده است. به همین خاطر است که هزینه برای اخذ مشاوره از وکیل یا هر کارگزار دیگر حقوقی را هزینه ای دور ریخته می‌دانیم و نه هزینه ای سرمایه ای. بهانه سوم من به نظام آموزشی تئوریک خودمان ربط دارد. در سیستم آموزشی مان اقدام به تدریس قواعد عمومی قراردادها و یا شرح یکایک برخی قراردادها می‌نماییم ولی دریغ از مساله محوری و یا کار عملی. به همین خاطر است که حقوقدانان ما عموما قرارداد نویس قوی نیستند. چه اینکه قرارداد یک عنصر محض حقوقی نیست. قراردادها نیاز به هوش اجتماعی، فراست اقتصادی و مدیریت مدبرانه دارند.
از همین روی بر آن شدم تا با نگاهی جامع و نه فقط نگاه حقوقی به قراردادها داشته باشم. چگونه تن به قرارداد بدهیم. چگونه قراردادی طولانی مدت و یا قرارداد آنی بنویسیم. چه نکات مهم را باید در نوشتن قرارداد رعایت کنیم. تکنیک‌های قراردادی کدامند. چه الگوی شکلی و فرمت قراردادی معتبر تر است. شکل تنظیم قرارداد و محتوای قرارداد چگونه باشد . همه این دغدغه‌ها باید در یک بسته کامل ارائه گردد تا کمتر خطا کنیم و به اثر بخشی قرارداد و ارائه متون قراردادی کارآ کمک کنیم. لازم است بدانید که زبان این کتاب ساده و قابل فهم و تا حدودی خودمانی است و خبری از ادبیات غامض و سخت حقوقی نیست. علاوه بر زبان ، سعی شده است واقعیت‌های بازار و تمنیات بازاریان به عنوان پایه قرار گیرد ولی در عین حال نیز با مقررات قانونی مثل قوانین، رویه‌های قضایی و نظر دکترین حقوقی همخوانی و انطباق داشته باشد.
در این کتاب مطالب به شکل زیر ساماندهی شده است. در ابتدا و به عنوان کلیات سعی شده است تا بطور خلاصه به اصول قراردادها بویژه قرارداد نویسی پرداخته گردد. در قسمت اصلی به فنون و تکنیک‌های قراردادی خواهیم پرداخت. من تلاش کرده ام تا تجربه آموزشی ام را در دانشکده حقوق و در کارگاههای اموزشی قرارداد نویسی و همچنین تجربه شخصی در مقوله آسیب شناسی قراردادها که سالهاست به عنوان وکیل دادگستری و به صورت حرفه ای با آن‌ها درگیر هستم را به شما انتقال دهم. مع الوصف ننوشتم که بنویسم بلکه نوشتم تا یافته‌های شخصی ام را به اشتراک بگذارم؛ شاید عهد شکستن هایی که به مهارت در قرارداد نویسی بر می‌گردد کمرنگ تر شوند و خلف وعده‌ها در این دیار رواج پیدا نکنند. فکر می‌کنم این کتاب به عنوان اولین کتاب کاربردی درزمینه فنون مذاکره و تکنیک‌های مشترک قرارداد نویسی، می‌تواند برای مدیران شرکت ها، صاحبان صنایع، کارآفرینان، دانشجویان، متصدیان بنگاههای املاک و خودرو و کلیه علاقمندان مفید باشد ولی کافی نیست. کافی نیست بخاطر اینکه قرارداد نوشتن تخصص می‌خواهد و نه آگاهی حداقلی. کافی نیست چون قرارداد نوشته می‌شود که شروع شود و هر آن نیاز به تحلیل‌های حقوقی است. کافی نیست چون هر قراردادی اصطلاحا متکی به خود است . یعنی اینکه هر قراردادی ذائقه خود را دارد. شرایط خود را دارد. ذهن و رفتار و انگیزه طرف‌های قراردادی متفاوت است و خیلی چیزهای دیگر. در عین حال این کتاب و مطالب آن ، دوره قرارداد نویسی خوبی می‌تواند برای مخاطبین خود تلقی شود
